Χωρισμός και διαζύγιο

Γράφει η Αθανασία Κουτσούκου
Ψυχολόγος - Παιδοψυχολόγος
Ειδική Παιδαγωγός (www.akoutsoukou.gr)


Xωρισμός
Ο χωρισμός ακολουθεί τις ψυχολογικές και συναισθηματικές διαδικασίες του πένθους. Για να επανέλθει το άτομο που χωρίζει σε φυσιολογική κατάσταση χρειάζεται χρόνος ώστε να πραγματοποιηθούν οι διεργασίες επούλωσης της απώλειας. Όταν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία του χωρισμού τα συναισθήματα του ατόμου προς τον άλλο έχουν κατασταλάξει και η σχέση αποτελεί πλέον παρελθόν. Η πρώην σχέση δεν απασχολεί το άτομο για το παρόν αλλά δεν υπάρχουν ούτε μελλοντικά σχέδια για το άτομο αυτό.

Αρχικά το άτομο που χωρίζει δεν μπορεί να πιστέψει ότι συνέβη κάτι τέτοιο και αρνείται να το αποδεχτεί. Στη συνέχεια, μπορεί να εμφανίσει θυμό προς τον πρώην σύντροφό του αλλά και ορισμένες φορές προς τον εαυτό του πχ. γιατί ίσως δεν έγιναν ενέργειες για να διατηρηθεί η σχέση. Στο στάδιο αυτό μπορεί να συνεχίζονται οι συγκρούσεις μεταξύ του χωρισμένου ζευγαριού γεγονός που φθείρει και τις δύο πλευρές. Στο στάδιο της κατάθλιψης το άτομο αισθάνεται αδύναμο και ανίκανο να προχωρήσει αφού είναι ακόμα προσκολλημένο στο παρελθόν του. Στο στάδιο αυτό υπάρχουν ενοχές για όσα έγιναν. Στο στάδιο της αποδοχής η σχέση αποτελεί πλέον παρελθόν. Υπάρχουν πια αναμνήσεις για τις καλές αλλά και τις κακές στιγμές του ζευγαριού. Σε αυτό το στάδιο το άτομο μπορεί να ξεκινήσει να αναθεωρεί τη ζωή του. Ακόμα είναι η κατάλληλη περίοδος για την αναζήτηση νέου συντρόφου.

Η περίοδος χωρισμού μπορεί να εκμεταλλευτεί από το άτομο ως ευκαιρία επανεξέτασης των δυνατοτήτων αλλά και των προσδοκιών του. Είναι κατάλληλη περίοδος για να πραγματοποιηθούν αλλαγές οι οποίες αφορούν και έχουν ως επίκεντρο το ίδιο το άτομο και τις επιθυμίες του.

Διαζύγιο
Πολλοί γάμοι αποτυγχάνουν και δεν είναι δυνατόν να επανέλθουν στην προηγούμενη κατάσταση. Το διαζύγιο είναι μια απόφαση που έχει επιπτώσεις σε όλα τα μέλη της οικογένειας και όχι μόνο στους συντρόφους.

Επικρατεί η αντίληψη ότι τα παιδιά από «διαλυμένα σπίτια» μειονεκτούν στη ζωή και ότι θα βασανίζονται με ψυχολογικά προβλήματα για μια ζωή. Στην πραγματικότητα όμως, δεν είναι το διαζύγιο αυτό κάθε αυτό που μπορεί να δημιουργήσει κοινωνικοψυχολογικές δυσκολίες στα παιδιά, αλλά το πώς οι ίδιοι οι γονείς διαχειρίζονται το διαζύγιο. Οι πιθανότητες το παιδί να υιοθετήσει προβλήματα στη νέα οικογενειακή δομή, αυξάνονται αν το διαζύγιο ή ο χωρισμός οδηγήσει στην απουσία του ενός από τους δύο γονείς από την ανατροφή του παιδιού, σε οικονομική δυσπραγία του γονέα που έχει την επιμέλεια του παιδιού και σε διαμάχες ανάμεσα στους πρώην συζύγους.

Τα παιδιά αυτά που έχουν βιώσει διαζύγιο μελετούνται και κατά την ενηλικίωσή τους, όπου και φαίνεται πως ο χωρισμός των γονέων, αν δεν έχει ακολουθήσει ήπιες και συναινετικές διαδικασίες, μπορεί να αφήσει ένα σημαντικό αποτύπωμα που να επηρεάζει διάφορους τομείς της ενήλικης ζωής τους. Συγκεκριμένα, αυτά τα παιδιά έχουν περισσότερες πιθανότητες να οδηγηθούν και τα ίδια σε διαζύγιο στους δικούς τους γάμους, καθώς και να επηρεάσει και τις ικανότητες για ανατροφή παιδιών.

Οι ψυχολογικές αντιδράσεις των παιδιών στο διαζύγιο, εξαρτώνται από την ηλικία του παιδιού:

• Στην προσχολική ηλικία, τα παιδιά νιώθουν μεγάλη λύπη και τρομάζουν στο χωρισμό των γονιών τους, πράγμα που τα κάνει να προσκολλώνται περισσότερο στους γονείς. Πολύ συχνά αναπτύσσονται φοβίες την ώρα του ύπνου και παρουσιάζουν άρνηση στο να μείνουν μόνα τους έστω και για λίγη ώρα. Ενώ αρχικά αντιδρούν με δάκρυα και θυμό, στη συνέχεια περνούν σε στάδια έντονης σιωπής, σε σημείο αδιαφορίας.
• Στην σχολική ηλικία, τα παιδιά συνειδητοποιούν πιο βαθιά την έννοια του χωρισμού. Η θλίψη και η λύπη πρεσβεύουν, αλλά ο θυμός γίνεται πιο αισθητός. Ανεξάρτητα από το τι έχει συμβεί, η μητέρα μπορεί να κατηγορηθεί απ’ το παιδί ως υπαίτια του χωρισμού, ενώ ο απών πατέρας εξιδανικεύεται. Εμφανίζουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και δυσκολίες στη μάθηση. Συχνά προκειμένου να τραβήξουν την προσοχή των γονιών και να προσπαθήσουν να «επανενώσουν» την οικογένεια μπορεί να καταφύγουν σε προπαραβατικές συμπεριφορές (κλοπές, ψέματα). Μπορεί ακόμη να προκύψουν δυσκολίες στις σχέσεις με τους συνομηλίκους τους και γενικότερα με τις διαπροσωπικές τους σχέσεις.
• Στην εφηβική ηλικία, παρουσιάζεται έκδηλη κατάθλιψη και δίνουν την εντύπωση πως αποσύρονται από την οικογενειακή ζωή, ενώ στρέφονται σε άλλες σχέσεις, εκτός σπιτιού. Κάποιες φορές επίσης παρουσιάζουν δυσκολίες στον ύπνο και τη διατροφή, σωματικά ενοχλήματα, παραπτωματικότητα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ >>

Μετά το διαζύγιο τι;

Πηγή: ΓΟΝΙΣ (www.gonis.gr)


Η επίδραση του διαζυγίου, στο πρώην ζευγάρι και στα παιδιά ακόμα και εάν αυτά είναι ενήλικα, περιλαμβάνει διαμάχες μεταξύ των μελών της οικογένειας και άγχος για τη μετά το διαζύγιο προσαρμογή.

Οι χρόνιες επιπτώσεις μπορεί να περιλαμβάνουν την ανάπτυξη ψυχοπαθολογίας ενός ή περισσοτέρων μελών της οικογένειας, την επιδείνωση των οικογενειακών σχέσεων, ιδιαίτερα ανάμεσα στο γονέα και στο παιδί και την αλλαγή στη στάση των παιδιών απέναντι στο γάμο και τη δέσμευση.
Προκειμένου να αποφευχθούν ή τουλάχιστον να μειωθούν οι αρνητικές αυτές επιδράσεις, θα μπορούσαν να γίνουν κάποιες θεραπευτικές παρεμβάσεις που θα στοχεύουν στη διευκόλυνση της προσαρμογής όλων των μελών της οικογένειας στη νέα κατάσταση.
Oι αντιδράσεις των παιδιών εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις αντιδράσεις των ενηλίκων αλλά και τις συνθήκες που προηγούνται και έπονται του διαζυγίου.

Όταν τελικά εκδοθεί το διαζύγιο, ρυθμιστούν τα σχετικά με την  επιμέλεια, διατροφή και την επικοινωνία με τα παιδιά, οι πρώην σύζυγοι βρίσκονται μπροστά σε μια καινούργια κατάσταση. Η πορεία εξαρτάται από το χαρακτήρα του ατόμου, από το πόσο είχε διαρκέσει ο γάμος, από το κοινωνικό περιβάλλον και τις δυνατότητες υποστήριξης που αυτό παρέχει, καθώς και το βαθμό αποδιοργάνωσης, που η κρίση του γάμου προκάλεσε στην προσωπικότητα του κάθε συζύγου. Επίσης  το γεγονός ότι το διαζύγιο σημαίνει ακόμα κοινωνικό στίγμα και ότι ανάλογα αντιμετωπίζεται ο διαζευγμένος και τα παιδιά διαζευγμένων γονιών, συχνά καθιστά αναγκαία την παρέμβαση τρίτων, ειδικών, τόσο σε προληπτικό όσο και θεραπευτικό επίπεδο.

Ένα διαζύγιο βέβαια δεν σημαίνει πως η οικογένεια δεν υπάρχει πια. Απλά, η οικογένεια αλλάζει μορφή. Και σ’ αυτή τη νέα μορφή, όλοι θα πρέπει να προσαρμοστούν, ώστε να συνεχιστεί η ζωή με τις λιγότερες κατά το δυνατόν τραυματικές εμπειρίες.

Ανεξάρτητα από τους λόγους ή τις αιτίες του διαζυγίου το παιδί αγαπάει και τους δύο γονείς του. Οι γονείς είναι αναντικατάστατοι στην ψυχή ενός παιδιού. Έχει ανάγκη και τους δύο το ίδιο. Έχει δικαίωμα να έχει και τους δύο, στο ίδιο ή σε διαφορετικά σπίτια.

Όταν ένα παιδί προέρχεται από το προστατευτικό περιβάλλον της οικογένειας είτε είναι παιδί χωρισμένων γονιών θα απολαμβάνει τη φροντίδα δύο γονέων με ισότιμο και ισορροπημένο τρόπο, ώστε να αναπτυχθεί συναισθηματικά και ψυχικά χωρίς να αισθανθεί την απώλεια του ενός γονέα.

Έρευνες έχουν δείξει ότι είναι προτιμότερο για την εξέλιξη του παιδιού, να ασχολούνται και οι δύο γονείς μαζί του και το παιδί να έχει επαφή και με τους δύο. Η από κοινού επιμέλεια σήμερα έχει ως προϋπόθεση την καλή επικοινωνία των γονέων όσον αφορά το παιδί τους. Θα πρέπει να παραμερίζουν τις διαφορές τους και να συμβιβάζονται για χάρη του παιδιού. Έκτος αν υπάρχουν σοβαροί λόγοι, αν π.χ. ο γονέας ασκεί ψυχολογική ή σωματική βία στο παιδί, ή αν το παιδί βιώνει ακατάλληλες καταστάσεις στο σπίτι του, είναι καλύτερα για το παιδί να βλέπει και τους δύο γονείς του τακτικά, σε προκαθορισμένες μέρες και ώρες, παρά να έχει περιστασιακή ή και καμία επαφή με τον ένα γονέα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ >>

Κανόνες καλού χωρισμού - Ξαναφτιάχνω τη ζωή μου

Γράφει ο Νίκος Σιδέρης
Ψυχαναλυτής - Συγγραφέας (www.siderman.gr)

Κι όταν περάσουν όλα αυτά, όταν ξεπεραστούν οι ενοχές και το «πένθος» του χωρισμού, πώς οργανώνουν τη ζωή τους οι διαζευγμένοι άντρες και πώς οι γυναίκες; Τί σημαίνει για καθέναν το «ξαναφτιάχνω τη ζωή μου»;

Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου της Ντακότα στην Αμερική, το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι διαζευγμένες γυναίκες που δεν εργάζονται κατά τη διάρκεια του γάμου τους, είναι το οικονομικό. Για κάποιες τίθεται θέμα επιβίωσης. Άρα, «καλύτερα πλούσια και παντρεμένη» παρά «φτωχή και χωρισμένη». Οι άντρες πάντως δεν αντιμετωπίζουν κανένα οικονομικό πρόβλημα, αφού, σύμφωνα με την έρευνα, βγάζουν κατά μέσο όρο τα διπλάσια χρήματα από τις γυναίκες. Για τους άντρες τα προβλήματα είναι άλλης φύσης. Για παράδειγμα, πόσοι έχουν μάθει να κουμαντάρουν ένα σπιτικό; Ελάχιστοι. Γι' αυτό και το ποσοστό αυτών που μένουν μόνοι τους μετά από ένα διαζύγιο είναι πολύ μικρό. Ο ψυχίατρος Νίκος Σιδέρης μας θύμισε μια φράση του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες: «Όταν φεύγει ένας άντρας από το σπίτι για να πάει στη δουλειά του, η μόνη εγγύηση για το ότι το σπίτι θα είναι και την άλλη μέρα στη θέση του είναι η ύπαρξη γυναίκας». «Λόγω κοινωνικής οργάνωσης», λέει ο Νίκος Σιδέρης, «η γυναίκα ταυτίζεται πιο εύκολα με τις γυναίκες της προηγούμενης γενιάς, που φρόντιζαν το σπίτι, που ήταν νοικοκυρές και μητέρες. Γι' αυτό και δεν τις τρομάζει αυτή η τρομερή δοκιμασία της καθημερινότητας που τις περιμένει. Έχουν αρκετά εφόδια, γιατί έχουν εκπαιδευτεί. Παράλληλα, οι γυναίκες δεν τρομάζουν από τη μοναξιά τους. Αντίθετα, οι άντρες ξέρουν από πολύ νωρίς ότι δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα μόνοι τους. Χρειάζονται κάποιον (για την ακρίβεια, κάποια) για να τους φροντίζει. Να τους φροντίζει με τη γενικότερη έννοια (να τους νοιάζεται), αλλά και με την πολύ χειροπιαστή. Στην ουσία, αυτό που τους λείπει είναι μια γυναίκα-μητέρα, ανεξάντλητης ζωτικότητας…»

Ίσως γι' αυτό οι άντρες ξαναπαντρεύονται και μάλιστα πολύ γρήγορα. Οι γυναίκες δεν κάνουν το ίδιο «σφάλμα». Ούτε τόσο συχνά ούτε τόσο γρήγορα. Σε γενικές γραμμές, πάντως, και οι άντρες και οι γυναίκες (σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat και της Στατιστικής Υπηρεσίας) πραγματοποιούν το δεύτερο γάμο τους σε ηλικία μεταξύ 30 και 35 χρόνων. Οι περισσότεροι από τους άντρες προτιμούν συντρόφους από 20 έως 29 χρόνων και μάλιστα χωρίς συζυγικό παρελθόν. Ωστόσο, ένα μεγάλο ποσοστό (32% οι άντρες και 42% οι γυναίκες) παντρεύεται διαζευγμένους. Οι άντρες, όταν βρεθούν αντιμέτωποι με το δίλημμα «να βρω κάποιον να με φροντίζει ή να μη δίνω λογαριασμό σε κανέναν», θα προτιμήσουν το πρώτο. Γι' αυτό παντρεύονται. Για να έχουν φροντίδα. Μια γυναίκα όμως στο αντίστοιχο δίλημμα «να φροντίζω κάποιον ή να είμαι ελεύθερη» δεν έχει κανένα λόγο να προτιμήσει το πρώτο. Πολύ πιο γοητευτική δεν είναι η ελευθερία της; Το να διαχειρίζεται τη ζωή της όπως εκείνη αποφασίζει, χωρίς να πρέπει να δώσει λόγο σε κανέναν; Άλλωστε, οι γυναίκες που σήμερα είναι μεταξύ 30 και 40 χρόνων, παρότι έζησαν στον απόηχο της σεξουαλικής απελευθέρωσης, μεγάλωσαν (στην πλειοψηφία τους) με μια συντηρητική νοοτροπία που τους επέβαλλε να γίνουν νοικοκυρές, σύζυγοι, μητέρες. Αφού λοιπόν ξεπλήρωσαν το χρέος τους τόσο απέναντι στην κοινωνία όσο και απέναντι στους δικούς τους, αισθάνονται τώρα (και δικαίως) πως έχουν τη δυνατότητα να ζήσουν διαφορετικά. Ξαναβρίσκουν το χαμένο εαυτό τους. Πολύ εύκολα μια χωρισμένη μητέρα μπορεί να πει: «Εγώ έδωσα. Τώρα πρέπει και να πάρω». Κι αυτό μάλλον το κάνει με τον καλύτερο τρόπο, γιατί, όπως επισημαίνει ο κύριος Σιδέρης, «το δίλημμα χωρίζω - δεν χωρίζω που την απασχολούσε για καιρό την έφερε αντιμέτωπη με την αλήθεια πολλών πραγμάτων: τί είναι ο άλλος, ποια είναι η δική της φαντασία, η δική της επιθυμία, τί δίνει χαρά και νόημα στη ζωή της. Το διαζύγιο είναι μια δοκιμασία και μια διαδικασία ωρίμανσης, που θα άξιζε, για λόγους μυητικούς και υπαρξιακούς, να τη ζήσουμε όλοι. Κι αλίμονο σε όποιον δεν έχει ζήσει έστω κι έναν χωρισμό».

ΥΓ.: Χωρίζω, βέβαια, δεν σημαίνει ότι απαγορεύεται να ξαναπαντρευτώ. Μπορώ να διαπράξω το έγκλημα δις και τρις. Ακόμη και με τον ίδιο άντρα. Why not?

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ >>

Διατροφή και επιμέλεια ανήλικου τέκνου

του Κωνσταντίνου Μιχ. Τζίκα
Δικηγόρου Θεσσαλονίκης
www.tzikas-lawfirm.gr


Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που απασχολεί τους εν διαστάσει συζύγους που
σκέφτονται το διαζύγιο είναι η ρύθμιση της επιμέλειας και της διατροφής του ανήλικου ή των ανήλικων τέκνων τους καθώς και η μετοίκιση τους ενός από τους δύο συζύγους. Τα ζητήματα αυτά ρυθμίζονται από το δικαστήριο, αρχικά με την λήψη ασφαλιστικών μέτρων για προσωρινή διατροφή και επιμέλεια αν αυτό κριθεί αναγκαίο από τις συνθήκες, αν δηλαδή ο ένας από τους δύο γονείς έχει ήδη εγκαταλείψει την συζυγική στέγη και δεν ενδιαφέρεται πλέον για το ανήλικο ή τα ανήλικα τέκνα του ή αν είναι πλέον αφόρητη η κοινή συμβίωση των συζύγων και πρέπει να μετοικίσει ο ένας από τους δύο γονείς, οπότε και πρέπει να ρυθμιστεί το ζήτημα της επιμέλειας αλλά και το ύψος της διατροφής που θα καταβάλει ο υπόχρεος προς το τέκνο ή ακόμη και προς την σύζυγο του. Προσοχή!! Εντός μηνός από την δημοσίευση της απόφασης από το δικαστήριο για την ανάθεση της επιμέλειας και την καταβολή διατροφής από τον υπόχρεο γονέα προς το ανήλικο τέκνο, θα πρέπει να κατατεθεί από τον γονέα που έχει την επιμέλεια του ανηλίκου αγωγή διατροφής κατά του άλλου συζύγου και να του κοινοποιηθεί επίσης εντός αυτής της προθεσμίας, εκτός αν ορίζει διαφορετικά στο διατακτικό της η απόφαση.


ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Η Γονική μέριμνα ανήκει εκ του νόμου και στους δύο γονείς. Σύμφωνα λοιπόν με το άρθρο 1510 Α.Κ., η μέριμνα για το ανήλικο τέκνο είναι καθήκον και δικαίωμα των γονέων, οι οποίοι την ασκούν από κοινού. Ωστόσο επειδή όταν επέλθει η διάσπαση της έγγαμης συμβίωσης το ανήλικο τέκνο ή τέκνα δεν μπορούν να ζουν ταυτόχρονα και με τους δύο γονείς, ο νομοθέτης περιέλαβε στην γονική μέριμνα την επιμέλεια του ανήλικου τέκνου ή τέκνων, τη διοίκηση της περιουσίας και την εκπροσώπηση του σε κάθε υπόθεση ή δικαιοπραξία ή δίκη, που αφορούν το πρόσωπο ή την περιουσία του. Το βασικό κριτήριο με το οποίο αποφασίζει το δικαστήριο για την ανάθεση της επιμέλειας του ανήλικου τέκνου είναι το συμφέρον του τέκνου, ήτοι τους ψυχικούς δεσμούς του με τον καθένα από τους γονείς του, όσο και με τους παππούδες του, αλλά και με ορισμένο περιβάλλον, όπως το σχολείο και οι φίλοι του. Στην περίπτωση του συναινετικού διαζυγίου, όλα τα ανωτέρω συμφωνούνται και από τους δύο γονείς, οι οποίοι συνάπτουν έγγραφη συμφωνία στην οποία καθορίζεται η επιμέλεια των τέκνων, το ύψος της διατροφής που θα καταβάλλει ο υπόχρεος γονέας καθώς και η επικοινωνία του με αυτά. Σημειωτέον, η έγγραφη συμφωνία για να έχει ισχύ θα πρέπει να επικυρωθεί με δικαστική απόφαση και αν αλλάξουν οι συνθήκες στο μέλλον η εν λόγω συμφωνία μπορεί να τροποποιηθεί.
Σε περίπτωση όπου η Γονική μέριμνα παύει λόγω θανάτου, κήρυξης σε Αφάνεια ή έκπτωσης του ενός γονέα, η γονική μέριμνα ανήκει αποκλειστικά στον άλλο.
Αν ο ένας από τους γονείς αδυνατεί να ασκήσει τη γονική μέριμνα για πραγματικούς λόγους ή γιατί είναι ανίκανος ή περιορισμένα ικανός για δικαιοπραξία, την ασκεί μόνος ο άλλος γονέας. Η επιμέλεια όμως του προσώπου του τέκνου ασκείται και από τον ανήλικο γονέα.
Σύμφωνα με το άρθρο 1518 Α.Κ., η επιμέλεια του προσώπου του τέκνου περιλαμβάνει ιδίως την ανατροφή, την επίβλεψη, τη μόρφωση και την εκπαίδευσή του, καθώς και τον προσδιορισμό του τόπου της διαμονής του.
Επιπρόσθετα, σύμφωνα με το άρθρο 1520 Α.Κ., ο γονέας με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο διατηρεί το δικαίωμα επικοινωνίας του μ’αυτό.

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Το μέτρο και το περιεχόμενο της διατροφής, όπως ορίζει το οικογενειακό δίκαιο κατά το άρθρο 1493 Α.Κ., καθορίζεται με βάση την ηλικία των τέκνων, την κοινωνικοοικονομική κατάσταση της ζωής τους, τις ανάγκες συντήρησης, διατροφής και ψυχαγωγίας τους όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής τους και ανάλογα με την περίπτωση το δικαστήριο επιδικάζει ένα ορισμένο ποσό για διατροφή, ένδυση, υπόδηση, ψυχαγωγία και εκπαίδευση.
Τέλος επειδή η απόφαση που ορίζει το ποσό της διατροφής έχει ισχύ για δύο έτη, σύμφωνα με το άρθρο 1494 Α.Κ., αν, αφότου εκδόθηκε η απόφαση που προσδιορίζει τη διατροφή, μεταβλήθηκαν οι όροι της διατροφής, το δικαστήριο μπορεί να μεταρρυθμίσει την απόφασή του ή και να διατάξει την παύση της διατροφής.

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΚΑΤΑΒΑΛΛΕΤΑΙ Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΥΠΟΧΡΕΟ ΠΡΟΣ ΤΟΥΤΟ ΓΟΝΕΑ

Αν από την στιγμή που έχει κοινοποιηθεί προς τον υπόχρεο γονέα η απόφαση που καθορίζει το ύψος της διατροφής με επιταγή προς πληρωμή επισυναπτόμενη στην απόφαση και δεν καταβάλλει την διατροφή προς το τέκνο ο υπόχρεος γονέας, μπορεί ο έχων την επιμέλεια του
τέκνου γονέας, να κινήσει την διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης, ήτοι κατάσχεσης της ακίνητης και κινητής περιουσίας του και στη συνέχεια να προβεί σε πλειστηριασμό με σκοπό να ικανοποιηθεί η χρηματική απαίτηση που απορρέει από την δικαστική απόφαση που καθορίζει το ύψος της διατροφής. Αν ο υπόχρεος γονέας δεν διαθέτει περιουσία, τότε για να ικανοποιηθεί η χρηματική απαίτηση μπορεί να γίνει κατάσχεση εις χείρας τρίτου, δηλαδή αν εργάζεται μπορεί να γίνει κατάσχεση στα χέρια του εργοδότη από τον μισθό του υπόχρεου.

Τέλος, η παραβίαση της υποχρέωσης για διατροφή από τον υπόχρεο γονέα συνιστά ποινικώς κολάσιμο αδίκημα, το οποίο επισύρει ποινή φυλάκισης μέχρι ενός έτους και αποτελεί διαρκές έγκλημα το οποίο δεν παραγράφεται σύμφωνα με την πρόσφατη νομοθεσία. Για να καταδικαστεί ο υπόχρεος γονέας στην ανωτέρω ποινή, θα πρέπει προηγουμένως να έχει ασκηθεί ποινική δίωξη κατόπιν μηνύσεως, η οποία λειτουργεί ως μέτρο πίεσης για την καταβολή της οφειλόμενης διατροφής. Αν και πάλι ο υπόχρεος γονέας δεν συμμορφωθεί μέχρι την δικάσιμο που θα έχει οριστεί, τότε κατά την δικάσιμο το μόνο βέβαιο είναι ότι θα καταδικαστεί.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ >>

Διαζύγιο και διατροφή: Ολα όσα πρέπει να γνωρίζετε

Στις ερωτήσεις σας απαντούν οι νοµικοί Μαριλένα Ζηδιανάκη και Κίµων Σαϊτάκης

Θα οφείλω διατροφή στη σύζυγό µου µετά το διαζύγιο, εφόσον αυτή εργάζεται και µάλιστα λαµβάνει µεγαλύτερο µισθό από εµένα;

Οχι. Προϋπόθεση για διατροφή µετά το διαζύγιο είναι η «απορία» του δικαιούχου και η «ευπορία»του υποχρέου. Απορία σηµαίνει αδυναµίαγια την αντιµετώπιση µε ίδια µέσα των αναγκών που έχει ο σύζυγος, ενώ ευπορία σηµαίνει δυνατότητα καταβολής της διατροφής χωρίς να διακινδυνεύει η διατροφή του ίδιου του υποχρέου.

Είµαι µητέρα τριών ανήλικων παιδιών και για πολλά χρόνια δεν εργάζοµαι. Μετά το διαζύγιο δικαιούµαι να ζητήσω διατροφή από τον σύζυγό µου;

Εάν µετά τη λύση του γάµου δεν µπορείτε να εξασφαλίσετε τηδιατροφή σας από τα εισοδήµατά σας ή από την περιουσία σας, δικαιούστε διατροφής εφόσον σας δοθεί η επιµέλεια των ανήλικων τέκνων και για τον λόγο αυτό δεν µπορείτε να ασκήσετε κατάλληλο επάγγελµα.

Είµαι 57 ετών, αντιµετωπίζω σοβαρά προβλήµατα υγείας και γι’ αυτό τον λόγο δεν εργάζοµαι τα τελευταία χρόνια. Οµως έχω δική µου περιουσία και εισοδήµατα. Μπορώ να ζητήσω διατροφή από τον σύζυγό µου µετά το διαζύγιο;

Εάν κατά την έκδοση του διαζυγίου και έπειτα από αυτό βρίσκεστε σε ηλικία ή σε κατάσταση υγείας που δεν επιτρέπει να αναγκαστείτε να αρχίσετε ή να συνεχίσετε τηνάσκηση κατάλληλου επαγγέλµατος, τότε δικαιούστε διατροφή. Παρ’ όλα αυτά, εάν διαθέτετε περιουσία και εισοδήµατα που επαρκούν για τη διαβίωσή σας, δηλαδή δεν είστε άπορη, τότε δεν θα δικαιούστε διατροφής.

Παρότι έχουν περάσει τρία χρόνια µετά το διαζύγιο, δεν µπορώ να βρω σταθερή εργασία ώστε να ζήσω αξιοπρεπώς. Εχω δικαίωµα να ζητήσω διατροφή από τον σύζυγό µου που έχει σταθερό µισθό;

Οχι. Στις περιπτώσεις που ο δικαιούχος της διατροφής δεν βρίσκει σταθερή, κατάλληλη εργασία ή χρειάζεται κάποια επαγγελµατική εκπαίδευση µπορεί να ζητήσει διατροφή µόνο µέσα στο διάστηµα τριών ετών από την έκδοση του διαζυγίου. Εφόσον παρήλθαν τα τρία χρόνια, δεν έχετε δικαίωµα διατροφής.

Ο σύζυγός µου πρόκειται να ξαναπαντρευτεί µετά το διαζύγιο και φοβάµαι ότι δεν θα είναι συνεπής στην υποχρέωση καταβολής της διατροφής µου. Τι µπορώ να κάνω γι’ αυτό;

Μπορείτε να συµφωνήσετε εγγράφως µε τον σύζυγό σας την εφάπαξ καταβολή του συνολικού ποσούτης οφειλόµενης διατροφής. Ακόµη και αν δεν καταλήξετε σε παρόµοια συµφωνία, µπορείτε να το ζητήσετε από το ίδιο το δικαστήριο, το οποίο θα κρίνει εάν συντρέχουν πράγµατι ιδιαίτεροι λόγοι προς την επιβολή εφάπαξ διατροφής.

Πότε µπορεί η διατροφή να αποκλεισθεί εντελώς ή να περιορισθεί;

Ο αποκλεισµός ή περιορισµός της διατροφής ενδέχεται να γίνει αν επιβάλλεται από σπουδαίους λόγους, ιδίως αν ο γάµος είχε µικρή χρονική διάρκεια ή αν ο δικαιούχος είναι υπαίτιος του διαζυγίου του ή προκάλεσε εκούσια την απορία του.

Σε ποιες περιπτώσεις παύει το δικαίωµα διατροφής;

Το δικαίωµα διατροφής παύει αν ο δικαιούχος ξαναπαντρευτεί ή συνάψει σύµφωνο συµβίωσης ή αν συζεί µόνιµα µε κάποιον άλλο σε ελεύθερη ένωση. Το δικαίωµα διατροφής παύει επίσης µε τον θάνατο του δικαιούχου, εκτός αν αφορά παρελθόντα χρόνο ή δόσεις απαιτητές κατά τον χρόνο του θανάτου του.

Συνάινετικο Διάζυγιο: Είµαστε παντρεµένοι πέντε χρόνια και συναποφασίσαµε να χωρίσουµε. Ποιες οι προϋ ποθέσεις και η διαδικασία για συναινετικό διαζύγιο; Ποιο δικαστήριο είναι αρµόδιο;

Για να κάνετε αίτηση συναινετικού διαζυγίου, βασική προϋπόθεση είναι να διήρκεσε ο γάµος σας τουλάχιστον ένα έτος. Εφόσον πληρούται αυτή η προϋπόθεση, µπορείτε να υποβάλετε δήλωση περί λύσης του γάµου,αυτοπροσώπως ή µε ειδικό πληρεξούσιο (δικηγόρο), σε δύο συνεδριάσεις που θα απέχουν µεταξύ τους τουλάχιστον έξι µήνες. Επιπλέον,πρέπει να ετοιµάσετε έγγραφη συµφωνία για τη ρύθµιση της επιµέλειας των τέκνων και της επικοινωνίας µε αυτά. Το δικαστήριο κατά τη συζήτηση της αγωγής διαζυγίου,που γίνεται κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, θα προσπαθήσει να σας συµφιλιώσει. Στη δίκη αυτή απαγορεύεται η εξέταση των παιδιών σας ως µαρτύρων, ενώ απαγορεύεται και ο όρκος. Αρµόδιο δικαστήριο είναι το Μονοµελές Πρωτοδικείο που βρίσκεται στην περιφέρεια της συνήθους κοινής διαµονής ή στην περιφέρεια όπου έχει την κατοικία ένας εκ των δύο συζύγων.

Η συµφωνία για τη ρύθµιση επιµέλειας των τέκνων µπορεί να τροποποιηθεί από το δικαστήριο;

Οχι. Η συµφωνία που προσκοµίζουν οι σύζυγοι δεν µπορεί να τροποποιηθεί. Το δικαστήριο βέβαια θα ελέγξει την εν λόγω συµφωνία πριν την επικυρώσει, ώστε να διαπιστώσει εάν ανταποκρίνεται στο συµφέρον του τέκνου, διαφορετικά θα αναβάλει τη συζήτηση προκειµένου οι σύζυγοι να αλλάξουν συµφωνία. Η συµφωνία των συζύγων που επικυρώνεται από το δικαστήριο ισχύει µέχρι να εκδοθεί δικαστική απόφαση που να ρυθµίζει το συγκεκριµένο ζήτηµα.

Διάστάση συζυγων: Τους τελευταίους µήνες η σχέση µε τον σύζυγό µου έχει διακοπεί πλήρως και συµπεριφερόµαστε εντελώς τυπικά. Για οικονοµικούς λόγους δεν έχω µετακοµίσει σε άλλο διαµέρισµα ούτε έχω κάνει αίτηση διαζυγίου. Μπορεί να θεωρηθεί ότι είµαστε σε διάστασηκαι να ζητήσω γι’ αυτόν τον λόγο διαζύγιο;

∆ιάσταση σηµαίνει ότι δεν υπάρχει έγγαµη συµβίωση µεταξύ των συζύγων, παρότι ο γάµοςδεν έχει λυθεί ακόµη µε διαζύγιο. Η διάσταση εκδηλώνεται συνήθως ως χωριστή διαβίωση των συζύγων. Οµως µπορεί να υφίσταται διάσταση ακόµη και εάν διαµένετε στην ίδια στέγη, αλλά τουλάχιστονο ένας από εσάς έχει την ψυχική διάθεση να απόσχει από την έγγαµη συµβίωση και έχει πάψει να συµπεριφέρεται ως σύζυγος.Σε αυτή την περίπτωση, σηµασία έχει η διακοπή των ψυχικών δεσµών, δηλαδή η συναισθηµατική αποξένωση µεταξύ των συζύγων, και όχι η χωριστή διαβίωση. Η διάσταση, µε οποιαδήποτε µορφή κι αν εκδηλώνεται, αποτελεί αιτία διαζυγίου λόγω ισχυρού κλονισµού κατ’ αµάχητο τεκµήριο, εφόσον διαρκέσει δύο χρόνια (και όχι τέσσερα όπως ίσχυε πριν από τον νόµο 3719/2008). Προσπάθειες επανασύνδεσης κατά τη διάρκεια της διάστασης δεν λαµβάνονται υπόψη στον υπολογισµό της συνολικής διάρκειάς της.

Πηγή: Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ >>

Kατανομή της περιουσίας μεταξύ των συζύγων

του Γεωργίου Γκαντή
Δικηγόρου Θεσσαλονίκης
http://e-attorney.blogspot.com


Όταν ο γάμος λυθεί, καθένας από τους πρώην συζύγους δικαιούται να παραλάβει τα κινητά πράγματα που του ανήκουν ή τεκμαίρεται ότι του ανήκουν, ακόμη και αν τα χρησιμοποιούσαν και οι δύο ή και μόνο ο άλλος σύζυγος, εφόσον ο άλλος σύζυγος δεν αποδεικνύει το αντίθετο, χωρίς τον περιορισμό του κινητού πράγματος ως απαραίτητου για τις ανάγκες του άλλου συζύγου. Αν ο σύζυγος που κατέχει το πράγμα αρνείται να το αποδώσει στον κύριό του (τον άλλο σύζυγο), ο τελευταίος μπορεί να τα διεκδικήσει δικαστικά.

Σχετικά με την κοινή οικογενειακή στέγη, μετά την έκδοση διαζυγίου ο κύριος αυτής (της στέγης) έχει κατά του συζύγου που κάνει χρήση αυτής όλες τις εμπράγματες και ενοχικές αγωγές.

Εάν κατά την σύναψη του γάμου είχε επιλεγεί το σύστημα της κοινοκτημοσύνης με το διαζύγιο η κοινοκτημοσύνη λήγει και ο καθένας εκ των πρώην συζύγων λαμβάνει οτιδήποτε του αναλογεί.

Για τα περιουσιακά στοιχεία που αποκτήθηκαν από τον έναν από τους συζύγους κατά τη διάρκεια του γάμου γεννιέται αξίωση συμμετοχής του άλλου σ' αυτά. Αυτό ονομάζεται αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα. Αυτή η αξίωση επιτρέπει στους πρώην συζύγους να διεκδικούν περιουσιακά στοιχεία από την επαύξηση της κοινής περιουσία που αποκτήθηκε κατά την διάρκεια του έγγαμου βίου. Έτσι, εάν ο γάμος λυθεί και η περιουσία του ενός συζύγου, αφότου τελέστηκε ο γάμος, έχει αυξηθεί, ο άλλος σύζυγος, εφόσον συνέβαλε με οποιονδήποτε τρόπο στην επαύξηση της περιουσίας, δικαιούται να απαιτήσει την απόδοση του μέρους της αύξησης το οποίο προέρχεται από τη δική του συμβολή. Η επαύξηση της περιουσίας του ενός εκ των πρώην συζύγων προκύπτει από την απλή σύγκριση της περιουσιακής του κατάστασης από την τέλεση του γάμου αφενός έως και τη στιγμή λύσης του γάμου. Στην περίπτωση της τριετούς διάστασης, η περιουσιακή αύξηση του υπόχρεου πρέπει να ανάγεται στο χρόνο που κατέθεσε την αγωγή για τα αποκτήματα. Σημειωτέον ότι στην αύξηση της περιουσίας των πρώην συζύγων δεν υπολογίζεται ότι αυτοί απέκτησαν είτε από δωρεά είτε από κληρονομιά. Η συμβολή του δικαιούχου πρώην συζύγου στα αποκτήματα στην αύξηση της περιουσίας του υπόχρεου στα αποκτήματα συζύγου συνίσταται τόσο στην παροχή χρήματος όσο και στην παροχή υπηρεσιών αποτιμητών σε χρήμα, εφόσον βέβαια αυτές υπερβαίνουν την υποχρέωση συμβολής στις οικογενειακές ανάγκες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ >>

Τα περιουσιακά των συζύγων μετά το διαζύγιο

του Χρήστου Ηλιόπουλου

Δικηγόρου παρ’ Αρείω Πάγω,
Master of Laws. e-mail: bm-bioxoi@otenet.gr


Όλο και πιο πολλά είναι τα διαζύγια στην Ελλάδα, επομένως όλο και πιο συχνά εμφανίζεται η ανάγκη της ρύθμισης των περιουσιακών σχέσεων των συζύγων μετά το διαζύγιο. Ο κάθε σύζυγος δικαιούται να ασκήσει αγωγή στο δικαστήριο κατά του άλλου συζύγου ζητώντας μέρος της αυξήσεως της περιουσίας του άλλου συζύγου εντός προθεσμίας δύο ετών από τότε που λύθηκε ο μεταξύ τους γάμος. Εάν παρέλθει η προθεσμία αυτή, τότε ο σύζυγος χάνει το δικαιώμά του να ζητήσει συμμετοχή στα αποκτήματα του άλλου συζύγου.

Η βασική αρχή στην ρύθμιση των οικονομικών θεμάτων των (πρώην) συζύγων είναι ότι ο σύζυγος που συνέβαλε στην αύξηση της περιουσίας του άλλου συζύγου, όσο διήρκεσε ο μεταξύ τους γάμος, δικαιούται να λάβει πίσω όσα ωφελήθηκε ο άλλος σύζυγος από την συμβολή αυτή.

Η μέτρηση της αύξησης της περιουσίας του ενός συζύγου γίνεται ως εξής: Υπολογίζεται πρώτα ποιά ήταν η αξία όλων των περιουσιακών στοιχείων του κατά την ημέρα που έλαβε χώρα ο γάμος. Ακολούθως, υπολογίζεται η αξία της περιουσίας του κατά τον χρόνο της λύσης του γάμου, δηλ. του διαζυγίου. Εάν έχει προκύψει αύξηση, τότε ο άλλος σύζυγος δικαιούται να ζητήσει ένα μέρος της αυξήσεως αυτής, αναλόγως του πόσο συνέβαλε στην αύξηση αυτή. Δεν υπολογίζονται στην αύξηση κληρονομιές ή δωρεές που έλαβε ο σύζυγος όσο διαρκούσε ο γάμος, ούτε τα χρήματα που τυχόν εισέπραξε από την πώληση περιουσίας που είχε λάβει από κληρονομιά ή δωρεά.

Επί παραδείγματι, εάν κατά τον χρόνο του γάμου του ο ένας σύζυγος είχε περιουσία, ήτοι κινητά, ακίνητα, τραπεζικούς λογαριασμούς, μετοχές κλπ. αξίας 180.000 ευρώ, ενώ κατά τον χρόνο του διαζυγίου η περιουσία του αποτιμάται σε 330.000 ευρώ, η αύξηση της περιουσίας του είναι 330.000 μείον 180.000 = 150.000 ευρώ. Επί των 150.000 ευρώ ο άλλος σύζυγος δικαιούται να ζητήσει το ποσοστό κατά το οποίο συνέβαλε με οποιονδήποτε τρόπο στην αύξηση αυτή.

Ο νόμος στην Ελλάδα ξεκινάει από το ότι ο κάθε σύζυγος δικαιούται το 1/3 επί της αυξήσεως της περιουσίας του άλλου συζύγου κατά την διάρκεια του γάμου. Επομένως, στο παράδειγμά μας, εάν η αύξηση της περιουσίας του ενός συζύγου ήταν 150.000 ευρώ, ο νόμος επιτρέπει στον άλλον να αξιώσει κατ’ αρχάς το 1/3, δηλ. 50.000 ευρώ. Αυτό όμως δεν απαγορεύει στον κάθε σύζυγο να αποδείξει ότι η συμμετοχή του άλλου συζύγου ήταν μικρότερη ή μεγαλύτερη από το 1/3. Ο σύζυγος του οποίου η περιουσία αυξήθηκε μπορεί να αποδείξει ότι ο άλλος σύζυγος δεν τον βοήθησε καθόλου κατά την διάρκεια της κοινής ζωής τους, άρα ότι ο άλλος δεν δικαιούται ούτε το 1/3. Ο άλλος σύζυγος, αντιθέτως, θα επιδιώξει να αποδείξει ότι συνέβαλε πολύ περισσότερο από το αναμενόμενο στην αύξηση της περιουσίας του άλλου συζύγου, άρα δικαιούται ποσοστού μεγαλύτερου του 1/3, πχ. δικαιούται το μισό της αυξήσεως της περιουσίας του άλλου.

Στην υπ΄αριθ. 1105/2007 απόφαση του Αρείου Πάγου προέκυψε ζήτημα εάν στην αξία της περιουσίας που έχει ο ένας σύζυγος κατά τον χρόνο του διαζυγίου πρέπει να υπολογισθεί και ο κοινός λογαριασμός που έχει με κάποιον τρίτον, π.χ. έναν συνεταίρο του, ή ένα συγγενικό του πρόσωπο.

Το δικαστήριο απάντησε στο ερώτημα κατ’ αρχάς καταφατικώς, λέγοντας ότι αφού ο σύζυγος δικαιούται να πάρει από την τράπεζα από τον κοινό τραπεζικό λογαριασμό ακόμα και ολόκληρο το ποσό του λογαριασμού, ασφαλώς και πρέπει αυτό το ποσό να προστεθεί στην αξία της περιουσίας τους. Ωστόσο, ο Άρειος Πάγος διευκρίνισε ότι ο σύζυγος που έχει τον κοινό λογαριασμό με τον τρίτον, μπορεί να αποδείξει ότι από τα χρήματα του κοινού λογαρισμού δεν δικαιούται ολόκληρο το ποσό, αλλά μόνο ένα τμήμα του. Μπορεί δηλαδή να αποδείξει ότι ο κοινός λογαριασμός είναι με τον συνεταίρο του σε μία εταιρεία, ότι ο κοινός λογαριασμός περιλαμβάνει τα κέρδη τους από την κοινή τους επιχείρηση και ότι κατά το καταστατικό της εταιρείας τους ο σύζυγος έχει λαμβάνειν μόνο το 35% των κερδών.

Εάν ο ισχυρισμός αυτός αποδειχθεί αληθής, τότε στην περιουσία του συζύγου δεν θα υπολογισθεί ολόκληρο το ποσό του κοινού λογαριασμού, αλλά μόνο το 35% του ποσού αυτού. Το 35% του κοινού λογαριασμού θα προστεθεί στα άλλα περιουσιακά στοιχεία που έχει κατά τον χρόνο του διαζυγίου ο σύζυγος και αφού αφαιρεθεί η αξία της περιουσίας που είχε όταν έγινε ο γάμος, θα εξευρεθεί το πόσο αυξήθηκε η περιουσία του. Επί του ποσού της αυξήσεως, ο άλλος σύζυγος θα επιδιώξει να λάβει όσο μεγαλύτερο τμήμα, ακόμα και πάνω από το 1/3, ενώ ο σύζυγος του οποίου αυξήθηκε η περιουσία θα επιδιώξει να ελαχιστοποιήσει την συμμετοχή του άλλου συζύγου στην αύξηση αυτή.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ >>